GE Money Bank S.A. jest jednym z tych banków, które bardzo powszechnie udzielały tzw. kredytów frankowych. W tym przypadku wyróżnia się dwa wzorce umowy, które Bank oferował na przełomie 2004-2008, a zatem w okresie, w którym kredytów frankowych udzielano najwięcej. Wzorce te różniły się m.in. w zakresie § 17 umowy kredytu i w zależności od tego, jaki wzorzec umowy posiadamy, raz będziemy mieli większe, a raz mniejsze szanse na zwycięstwo z ww. Bankiem. Nadto w sprawach z GE Money Bank bardzo istotna jest również niejednolita linia orzecznicza TSUE oraz Sądu Najwyższego, które w ostatnim czasie raz wskazują na nieważność tego typu umów, a innym razem opowiadają się za czymś zupełnie innym.
Na co zwrócić uwagę we wzorcach umów d. GE Money Bank (obecnie Bank BPH) przy ustalaniu nieważności umowy kredytu?
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z nieważnością umowy kredytu mamy do czynienia wówczas, gdy wzorzec umowy nie zawiera obiektywnych i jasnych zasad dot. ustalenia kursów wymiany walut przy wypłacie i przy spłacie kredytu, a nadto, gdy kredytobiorcy zostali wyeksponowani na niczym nieograniczone ryzyko kursowe.
Zwykle w umowach kredytów frankowych Banki odnosiły się do sposobu przeliczania kwoty kredytu, jak i kwoty rat poprzez odwołanie się do kursów kupna/sprzedaży publikowanych w Tabeli Kursowej Banku. Jednocześnie Banki w żaden sposób nie precyzowały tego, w jaki sposób i przez kogo są ustalane kursy w ww. tabeli.
Niektóre Banki, w tym GE Money Bank S.A. stosowały jednak odmienną taktykę. Banki te definiowały ogólny sposób wyliczania kursów wymiany walut, wskazując podstawowe elementy, jakie się na niego składają. W przypadku GE Money Bank S.A. definicja ta znalazła się w § 17 wzorców umowy i budzi ona obecnie spore kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie.
Jakie znaczenie ma § 17 w umowach kredytów frankowych d. GE Money Bank??
Dawny GE Money Bank stosował dwa wzorce umowy, które zawierały odmienną regulację w zakresie § 17. Pierwszy wzorzec wyglądał w ten sposób:
Umowy kredytów, które zawierają tego typu postanowienia, są co do zasady tymi „łatwiejszymi” do unieważnienia, gdyż Bank nie zdefiniował tutaj mechanizmy ustalania wysokości marży kupna oraz marży sprzedaży, o której mowa w § 17 ust. 2-3. Dzięki temu pełnomocnik kredytobiorców może wskazywać, że kredytobiorcy nie mieli możliwości samodzielnego ustalania kursów, a Bank mógł w tym zakresie narzucić marże na dowolnym poziomie.
Drugi wzorzec umowy zawiera tego typu zapis i różni się on głównie tym, że bank dodał do § 17 ust. 5-8, co w konsekwencji dało taki efekt:
W tych wzorcach Bank nie tylko określił główne elementy składające się na kurs kupna/sprzedaży, ale także zdefiniował sposób ustalania wysokości marż. Istotne jest również to, że Bank zaniechał tutaj stosowania jakiegoś skomplikowanego mechanizmu ustalania tych wartości, a oparł go na średniej arytmetycznej marż stosowanych przez 5 największych polskich banków, w tym na PKO, Millennium, Pekao, BZ WBK oraz Citibank Handlowy.
W konsekwencji pełnomocnicy Banków argumentują, że GE Money Bank nie miał żadnego wpływu na ustalenie wysokości kursu kupna/sprzedaży walut. Kurs ten był bowiem uzależniony od wysokości kursu średniego publikowanego przez NBP oraz marży, która de facto była średnią marżą 5 innych banków.
W rezultacie tego typu umowy kredytu są znacznie trudniejsze do podważenia, a niektórzy sędziowie wprost uznają je za ważne.
Korzystny wyrok TSUE i niekorzystne orzeczenie Sądu Najwyższego w kontekście spraw z udziałem d. GE Money Bank S.A.
W ostatnich miesiącach zapadły dwa orzeczenia, które mają istotne znaczenie dla spraw frankowych z udziałem GE Money Bank S.A.
Jako pierwszy swoje orzeczenie wydał polski Sąd Najwyższy, który w dniu 1 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt II CSKP 364/22 opowiedział się za tzw. redukcją utrzymującą. Redukcja ta polega na tym, że sąd z § 17 ust. 2-3 umowy kredytu frankowego eliminuje zwrot „minus marzą kupna” oraz „plus marża sprzedaży”. W konsekwencji umowa kredytu nadal wiąże kredytobiorców, z tą różnicą, że świadczenia spełniane przez i na rzecz kredytobiorców są przeliczane po kursie średnim NBP. Co to oznacza w praktyce? Że kredytobiorcy przegrali proces i nadal są związani bardzo niekorzystnym dla nich mechanizmem wymiany walut.
Co ciekawe, kilka miesięcy po wydaniu ww. orzeczenia, swoje orzeczenie wydał również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 8 września 2022 r. w sprawie o sygn. akt C-80/21 doszedł do następującego wniosku: nie ma możliwości usuwania z umowy tylko części klauzuli umownej, która byłaby dotknięta wadliwością.
Oznacza to, że w przypadku umów d. GE Money Bank S.A. w zakresie § 17 ust. 2-3 umowy nie wolno dokonać eliminacji samych tylko sformułowań „minus marża kupna” oraz „plus marża kupna”, gdyż wpłynęłoby to na istotę stosunku prawnego. W konsekwencji postanowienia te w całości podlegają wyeliminowaniu. Tym samym można wskazać, że TSUE (w przeciwieństwie do SN) stanął po stronie kredytobiorców frankowych.
Praktyka orzecznicza pokaże, który z powyższych poglądów ostatecznie zwycięży. Osobiście większe szanse dajemy poglądowi zaproponowanemu przez TSUE.
Podsumowanie
Ostatnie miesiące pokazują, że w przypadku umów zawieranych z GE Money Bank linia orzecznicza sądów powszechnych wciąż nie jest jednolita. Dużo zamieszania wprowadził tutaj Sąd Najwyższy, który swoim ostatnim orzeczeniem przełamał linię orzeczniczą, kształtującą się od miesięcy na korzyść kredytobiorców. Jednocześnie duże wątpliwości wzbudza § 17 ust. 5-8 umowy, który w niektórych sytuacjach może mieć duży wpływ na to, czy umowa będzie uznana za ważną, czy też nie.
W konsekwencji decydując się na wytoczenie powództwa frankowego, należy wziąć pod uwagę nie tylko korzyści, ale też i zagrożenia. Sprawy z GE Money Bank z pewnością nie należą do najłatwiejszych i w tym przypadku wcześniejsza analiza prawna może okazać się niezbędna. Tym, czym kierować się przy wyborze kancelarii frankowej pisaliśmy TUTAJ.
Czy zatem sprawę z GE Money Bank można wygrać? Z pewnością tak (przykład takiego wyroku jest dostępny TUTAJ), jednak należy być świadomy, że tego typu sprawy są obarczone ryzykiem.
