Czy Bankom należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału? Analizujemy orzecznictwo

Ugruntowana i bardzo korzystna dla Frankowiczów linia orzecznicza sprawiła, że banki zaczęły masowo przegrywać w sądach. To oczywiście poskutkowało tym, że zaczęły one szukać nowych rozwiązań, które po pierwsze pozwolą im na ograniczenie działań kredytobiorców (np. poprzez ich zniechęcenie do wytaczania pozwów) a po drugie ograniczą straty finansowe, jakie banki ponoszą na skutek przegrywanych spraw o ustalenie nieważności umów kredytów. Remedium dla Banków miało stanowić roszczenie kondykcyjne o tzw. “wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału”. Po około półtora roku zaczęły zapadać w tym przedmiocie pierwsze wyroki. W dzisiejszym artykule przyjrzymy się czy polskie sądy oddalają roszczenia Banków, czy też wręcz przeciwnie zasądzają na ich rzecz “wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału”. 

Czy sądy zasądzają na rzecz Banków wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału?

Pozwy przeciwko frankowiczom są stosunkowo nowym zagadnieniem. Niemniej, pełnomocnicy banków już w postępowaniach z powództwa kredytobiorców podnosili argument, jakoby bankom należało się takie wynagrodzenie. W związku z czym, w uzasadnieniach wielu wyroków, sędziowie bardzo często wyrażali też poglądy odnośnie braku zasadności takiego żądania. na przykład w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 maja 2021 roku, w sprawie o sygnaturze XXV C 770/19, możemy przeczytać:

„Ponadto, zdaniem Sądu, pozwanemu bankowi co do zasady nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału. Formułowanie tego rodzaju roszczenia zgodnie z przepisem art. 224 § 2 k.c., 225 i art. 461 § 1 k.c. jest uzasadnione jedynie w przypadku bezumownego korzystania z rzeczy. Tymczasem środki finansowe nie stanowią rzeczy w rozumieniu art. 45 k.c. Dodatkowo tylko Sąd przyjął, iż nawet gdyby uznać, iż przepis art. 224 § 2, 225 k.c. mógłby znaleźć analogiczne zastosowanie do środków finansowych, to żądanie strony pozwanej z tego tytułu było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jako takie stanowiłoby nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c., albowiem przekazanie przedmiotowych środków kredytowych stronie pozwanej stanowiło następstwo bezprawnego wyżej opisanego zachowania banku. Stan bezprawności został wywołany wyłącznie przez bank. W takiej sytuacji dalekim od zasad uczciwości było obciążanie strony powodowej kosztami bezprawnego zachowania banku ponad konieczność zwrotu przez kredytobiorcę tego co wykonaniu nieważnej umowy otrzymał od banku.” .

Z powyższego fragmentu wyroku możemy wywnioskować, że warszawski Sąd Okręgowy dochodzi do (oczywistej wydawałoby się) konkluzji – to zachowanie banku stworzyło stan bezprawności w stosunku prawnym z kredytobiorcą, w związku z czym karanie za to frankowiczów, przyznając bankom jakiekolwiek wynagrodzenie, jest, jak pisze Sąd “dalekim od zasad uczciwości”.

Czego Banki żądają w pozwie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału? 

Sposób wyliczania przez banki rzekomego wynagrodzenia nie jest jednoznaczny. Najczęściej jednak spotkać można kwoty wyliczone w oparciu o wskaźnik średniego oprocentowania dla kredytów hipotecznych w powiązaniu ze stawką WIBOR 3M. W odniesieniu do tego zagadnienia wypowiedział się Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 roku, w sprawie o sygnaturze I C 561/21:

„W kwestii wierzytelności o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału (w niniejsze sprawie – 112.224,27 zł), należy wskazać, że Sąd stoi na stanowisku, że w kolizji z sankcją nieważności czynności prawnej pozostaje konstruowanie roszczeń analogicznych do tych, które istniałyby gdyby czynność prawna była ważna. […] Wszystkie podane wskaźniki stanowią element umów kredytu zawieranych w PLN z konsumentami, postanowienia te wiążą dlatego, że tak postanowiły strony umowy. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do stosowania tych wskaźników bez zgody obydwu stron, bez ich porozumienia – takie uprawnienie nie wynika z żadnego przepisu prawa. Uzasadnienie strony pozwanej, że proponowane podejście w wyższym stopniu uwzględnia zasady współżycia społecznego, odpowiada poczuciu słuszności i sprawiedliwości, nie stanowi nadmiernego obciążenia konsumenta i stanowi dla strony pozwanej dolegliwość nie znajduje uzasadnienia w żadnej normie prawnej, pozwalającej Sądowi narzucić drugiej stronie określone świadczenie i obliczyć jego wysokość.”

Sąd uznał, że nie zauważa żadnych podstaw prawnych, czy faktycznych do stosowania wyżej wspomnianych wskaźników do wyliczenia wynagrodzenia banku, ponieważ wynikają one z umowy kredytu, czyli z tego, na co jej strony się umówiły. Gdy ta umowa okazuje się nieważna, stosowanie wskaźników w niej wskazanych nie znajduje żadnego uzasadnienia.

bezumowne wynagrodzenie z kapitału

Lista wyroków wskazująca na przychylne frankowiczom orzecznictwo Sądów

Poniżej przedstawiamy przykładową listę wyroków wydanych przez Sądy w całej Polsce, z których treści wynika uznanie roszczenia o wynagrodzenie banku za bezpodstawne, a przynajmniej za budzące poważne wątpliwości:

1. Wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 27 czerwca 2022 r. –  I C 31/22;
   
2. Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 04 lutego 2022 r. –  I C 1436/21;
   
3. Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga z dnia 15 czerwca 2022 r. – II C 35/22;
   
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2020 r. – I ACa 635/19;
   
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r. – I ACa 244/21;
   
6. Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2021 r. – I C 843/21;
   
7. Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 maja 2021 r. – I C 541/20;
   
8. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. – XXV C 2985/20;
   
9. Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 14 lutego 2022 r. – I C 69/20;
   
10. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 maja 2021 r. – XXV C 770/19;
    
11. Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 17 marca 2022 r. – I C 5/21;
    
12. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. – XXV 2985/20;
    
13. Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2021 r. – I C 843/21;
    
14. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 czerwca 2022 r. – I ACa 70/22;
    
15. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. – XXV C 2985/20;
    
16. Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2022 r. – I C 561/21;
    
17. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2021 r. – 2361/20;
    
18. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2021 r. – V ACa 573/20;
    
19. Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 30 września 2022 r. – I C 929/20;
    
20. Wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 18 stycznia 2022 r. – I C 1802/21;
    

bezumowne wynagrodzenie z kapitału

Oczekiwanie na wyrok TSUE w sprawie wynagrodzenia banków za korzystanie z kapitału w sprawach frankowych

Już 12 października 2022 roku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma odpowiedzieć na pytanie, czy takie wynagrodzenie w ogóle bankom przysługuje. To, że ta kwestia trafiła do Trybunału, jest efektem pytania prejudycjalnego, zadanego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy–Śródmieście. Więcej o rzeczonym wyroku i jego potencjalnych skutkach mogą Państwo przeczytać TUTAJ.

Podsumowanie 

Podsumowując, linia orzecznicza polskich sądów w kwestii wynagrodzenia banku za korzystanie z kapitału kształtuje się w przeważającej większości korzystnie dla frankowiczów. Niemniej jednak, jest to wciąż kwestia sporna, a doktryna nie jest w tym aspekcie zgodna. Wielu frankowiczów i ludzi zaangażowanych w postępowania powiązane z kredytami frankowymi, z niecierpliwością czeka na wspomniany wyżej wyrok Trybunału, który na pewno znacząco wpłynie na spory pomiędzy kredytobiorcami a bankami.

Więcej na temat tego, dlaczego bankom nie należy się wynagrodzenie od kredytobiorców znajdziesz w jednym z naszych artykułów dostępnych TUTAJ