Jedną z największych obaw kredytobiorców frankowych, związanych z wytoczeniem powództwa przeciwko bankowi, jest kontrofensywa ze strony banku. Zdarza się bowiem, że banki jeszcze w czasie trwającego postępowania sądowego frankowicza, wytaczają własne powództwa, w których domagają się w nie tylko zwrotu udostępnionego kapitału, ale i wynagrodzenia za korzystanie z udostępnionych środków oraz sądowej waloryzacji kapitału. Stąd pojawia się pytanie, czy frankowicze rzeczywiście powinni obawiać się pozwu ze strony banku? W oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, wydany w jednej z wygranych przez naszą kancelarię spraw, postaramy się odpowiedzieć Państwu na to pytanie.
Wyrok SO w Bydgoszczy, I Wydział Cywilny z dnia 27 czerwca 2023 r.
W toku postępowania sądowego o ustalenie nieważności kredytu hipotecznego i zapłatę przeciwko bankowi mBank S.A., po wyroku Sądu I instancji, bank wytoczył własne powództwo przeciwko naszej klientce. W swoim pozwie Bank wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 328.418,49 zł tytułem nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi. Na żądaną przez bank kwotę składało się 235.000,00 zł udzielonego kapitału oraz 93.418,00 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z wypłaconej kwoty kapitału. Na wypadek przyjęcia przez Sąd, że bankowi nie należy się od klientki wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, Bank sformułował roszczenie ewentualne i wniósł o dokonanie waloryzacji kwoty kapitału i zasądzenie jej ekwiwalentu na chwilę wniesienia powództwa.
W odpowiedzi na pozew wnieśliśmy o oddalenie powództwa banku w całości. W pierwszej kolejności wskazaliśmy na to, że wyrok Sądu I instancji dotyczył odfrankowienia, a nie unieważnienia umowy – umowa zatem jest ważna i nie ma podstaw do żądania przez Bank zwrotu kapitału, wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału, czy sądowej wlaoryzacji. Podnieśliśmy również zarzut przedwczesności powództwa, względnie nieudowodnienia wysokości formułowanych roszczeń i przedawnienia roszczenia o zwrot kapitału.
Sąd oddalił powództwo Banku w całości, zasądzając jednocześnie od banku na rzecz naszej klientki 10.817,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uwagi na interes frankowicza, na nasz wniosek sprawa toczyła się przy udziale prokuratora.
Zwrot kapitału na rzecz banku
mBank S.A.
Roszczenia banków o zwrot udostępnionego kapitału znajduje swe uzasadnienie w tzw. teorii dwóch kondycji.. W razie stwierdzenia przez Sąd nieważności umowy, jest ona traktowana tak jakby nigdy nie została zawarta, a każdej ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń, jakie zostały spełnione na jej podstawie. Frankowicz ma roszczenie o zwrot wszelkich wpłaconych kwot, jakie wpłacił na rzecz banku (raty kapitałowo-odsetkowe, koszty okołokredytowe), ale równocześnie bank ma prawo żądać zwrotu tego, co wypłacił na mocy nieważnej umowy.
Roszczenie to przysługuje jednak bankom jedynie w razie stwierdzenia nieważności umowy, a nie jej odfrankowienia. Po odfrankowieniu umowa nadal jest ważna, usunięte z umowy zostają jedynie klauzule indeksacyjne. W takiej sytuacji nie ma podstaw do rozliczenia stron na podstawie tzw. teorii dwóch kondykcji.
Ponadto, należy zaznaczyć, że roszczenie Banku o zwrot kapitału nie jest bezterminowe. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała 7 sędziów SN z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21) termin przedawnienia roszczeń rozpoczyna swój bieg po podjęciu przez konsument decyzji co do niezwiązania umową kredytu. Bank ma wobec tego trzy lata, aby pozwać frankowicz, później nie może domagać się zwrotu kapitału.
Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału
mBank S.A.
Oprócz roszczenia o zwrot wypłaconego kapitału, Banki żądają od frankowiczów wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Kwestia ta została jednak jednoznacznie rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Sprawidliwości Unii Euopejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r. (C-520/21), w którym Trybunał potwierdził, że przepisy Dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Trybunał postawił więc sprawę jasno – bank nie ma prawa do tego, aby żądać od kredytobiorcy nic poza zwrot udostępnionego kredytobiorcy kapitału. Jak wskazał Trybuna, nie można dopuścić ani do tego, by strona czerpała korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania, ani do tego, by otrzymała odszkodowanie za niedogodności nim wywołane.
Więcej na temat żądania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału znajdziecie Państwo TUTAJ.
Waloryzacja kapitału
mBank S.A.
Żądanie waloryzacji kapitału przez banki wynika ze zmiany siły nabywczej pieniądza w czasie. Ma ono na na celu zwiększenie wartości pieniężnej kapitału, jaki kredytobiorca musi zwrócić bankowi w razie stwierdzenia nieważności umowy, tak aby odpowiadał on wartości ekonomicznej z dnia jego przekazania przez bank na rzecz kredytobiorcy.
W naszej ocenie brak jest jednak podstaw do formułowania takich żądań przez banki. Przede wszystkim kwestia waloryzacji została rozstrzygnięta przez ww. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. (C-520/21), w którym Trybunał orzekł, że bankowi nie należy się nic, co wykracza poza kwotę udostępnionego kredytobiorcy kapitału. Skoro nie należy się nic ponad kapitał, to tym bardziej nie ma podstaw do waloryzacji świadczenia. Rekompensata, o której mówi Trybunał dotyczy wszystkich świadczeń i należności (w tym również możliwości waloryzacji świadczeń), co wynika bezpośrednio z treści pytania prejudycjalnego zadanego przez sąd odsyłający.
Ponadto należy również zwrócić uwagę na to, że:
- z żądaniem waloryzacji może wystąpić jedynie strona, która nie jest przedsiębiorcą – art. 3581 § 4 k.c. zakazuje występowania z żądaniem waloryzacji przedsiębiorcy w zakresie jakim świadczenie pozostaje w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem,
- bank ponosi pełną odpowiedzialność za stworzenie wadliwej umowy kredytowej, która zawiera klauzule niedozwolone. Gdyby bank nie stosował nieuczciwych dla konsumentów postanowień umownych, umowa byłaby wykonywana do końca. Stąd też ewentualne żądanie banku należy poczytywać za nadużycie prawa.
Podsumowanie
Nasza kancelaria świadczy pomoc prawną jako kancelaria frankowa (radcowsko-adwokacka) nie tylko dla osób, które chcą pozwać bank, ale również dla osób pozwanych przez bank o zwrot kapitału lub wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Więcej informacji o usłudze i związanych z nią kosztach znajdziecie Państwo TUTAJ. Serdecznie zapraszamy do kontaktu.
