Umów się na konsultację:

511 030 795

d.ostaszewski@cno-legal.pl

Kredyty w euro a kredyty we frankach – czy umowy w EUR są tak samo wadliwe jak CHF? Analizujemy przepisy i orzecznictwo

Kredyty w euro mogą być tak samo wadliwe jak kredyty we frankach, jeśli zawierają identyczne klauzule przeliczeniowe i spread walutowy. Decyduje nie waluta (CHF czy EUR), ale treść umowy z dnia jej zawarcia. Umowy denominowane i indeksowane do waluty obcej oceniane są według tych samych przepisów: art. 69 Prawa bankowego, art. 385(1) Kodeksu cywilnego i Dyrektywy 93/13/EWG.

Czy prawo traktuje kredyty w euro i kredyty we frankach tak samo?

Tak. Polskie prawo nie rozróżnia kredytu w CHF i kredytu w EUR – oba to kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska. Podstawą jest art. 69 ust. 2 pkt 4a i art. 69 ust. 3 Prawa bankowego z 29 sierpnia 1997 r. oraz art. 35a ustawy o kredycie konsumenckim z 12 maja 2011 r.

Ustawa z 29 lipca 2011 r., tzw. antyspreadowa, wprowadziła jednocześnie obowiązek precyzyjnego określenia zasad ustalania kursów wymiany oraz prawo kredytobiorcy do spłaty bezpośrednio w walucie obcej. Doktryna podkreśla, że ustawodawca nie stworzył definicji legalnych kredytu denominowanego i indeksowanego, ale sankcjonował ich istnienie, narzucając wymogi informacyjne i konstrukcyjne.

Specustawa z 29 maja 2026 r. o sprawach frankowych dotyczy tylko CHF, ale ma charakter procesowy. Nie oznacza, że kredyty w euro są ważne z założenia. Sądy i doktryna wprost wskazują, że spory o kredyty indeksowane/denominowane dotyczą wszystkich walut: CHF, EUR, USD, SEK, NOK.

Co oznacza kredyt denominowany i indeksowany do euro – i dlaczego to ważne?

To rozróżnienie decyduje o tym, czy umowę można unieważnić. W obu przypadkach waluta obca jest tylko miernikiem waloryzacji, a nie realną walutą kredytu.

  • Kredyt walutowy sensu stricto (dewizowy): kwota wyrażona w EUR, wypłacona w EUR, spłacana w EUR. Tych umów jest najmniej i są najtrudniejsze do podważenia.
  • Kredyt indeksowany do EUR: kwota wyrażona w PLN, wypłacona w PLN, w dniu wypłaty przeliczona na EUR po kursie kupna z tabeli banku. Raty spłacane w PLN po kursie sprzedaży.
  • Kredyt denominowany do EUR: kwota wyrażona w EUR, wypłacona w PLN po kursie kupna, raty w EUR przeliczane na PLN po kursie sprzedaży.

Orzecznictwo przyjmuje, że kredyty denominowane i indeksowane są w rzeczywistości kredytami złotowymi, bo decyduje waluta wypłaty i spłaty. Doktryna podnosi, że banki nie posiadały realnej waluty, a jedynie zabezpieczały pozycje instrumentami CIRS i FX Swap, więc tzw. wymiana walut miała charakter księgowy. Dlatego zarzut, że kredyt w euro to prawdziwy kredyt dewizowy, w większości spraw upada.

Które kredyty w euro są najłatwiejsze do podważenia?

Najłatwiejsze są kredyty z lat 2006-2011 skopiowane z wzorców frankowych, z przymusowym przewalutowaniem po kursie z tabeli banku. Masz dużą szansę na unieważnienie, jeśli Twoja umowa spełnia łącznie te warunki:

  • wypłata wyłącznie w PLN po kursie kupna ustalonym jednostronnie przez bank,
  • spłata wyłącznie w PLN po kursie sprzedaży z tabeli banku,
  • brak obiektywnych, weryfikowalnych kryteriów ustalania kursu (np. brak odwołania do kursu NBP czy FOREX),
  • brak negocjacji i brak rzetelnej informacji o spreadzie i nieograniczonym ryzyku kursowym.

W takich sprawach sądy stwierdzają nieważność umów denominowanych do euro na tych samych podstawach co w CHF: art. 69 Prawa bankowego, sprzeczność z art. 353(1) KC i abuzywność klauzul przeliczeniowych. Sądy apelacyjne uznają, że klauzula spreadowa sformułowana niejednoznacznie jest abuzywna niezależnie czy dotyczy głównego świadczenia, a jej zastosowanie do ustalania wysokości świadczeń w PLN jest samoistną przesłanką nieważności.

Case study – sprawa typowa: Małżeństwo zawiera w grudniu 2011 r. umowę na 377.468,75 zł denominowaną do EUR. Wypłata następuje w PLN po kursie kupna, spłata w PLN po kursie sprzedaży, bez możliwości negocjacji wzorca. Bank nie informuje o zarobku na spreadzie. Po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych nie da się ustalić kwoty kredytu ani rat, co prowadzi do nieważności ex tunc i wzajemnego zwrotu świadczeń – bank zwraca wszystkie raty i opłaty, kredytobiorcy zwracają nominalny kapitał w PLN.

Które kredyty w euro są najtrudniejsze do unieważnienia?

Najtrudniejsze są dwa typy umów: czyste kredyty walutowe oraz umowy bez klauzul przeliczeniowych.

  1. Kredyt walutowy w EUR od początku: umowa przewiduje wypłatę w EUR na rachunek dewelopera i spłatę tylko w EUR, a kredytobiorca faktycznie otrzymał EUR. Sąd uznał taką umowę za prawidłowy kredyt walutowy, a nie indeksowany/denominowany, co wyłącza zarzut spreadu.
  2. Umowa denominowana bez klauzuli indeksacyjnej: Sąd oddalił powództwo, uznając, że umowa była jasna, przejrzysta, dobrowolna, a brak mechanizmu waloryzacji oznacza brak nieuczciwego warunku.

Trudniejsze są też umowy z rozbudowanym mechanizmem kursu bazowego FOREX plus spread, gdzie bank może dowodzić transparentności. Tu wyrok TSUE w sprawie C-160/25 Wawrzicz ma znaczenie – jeśli element marży jest odrębnym, autonomicznym zobowiązaniem, sąd może usunąć tylko marżę i utrzymać umowę w mocy. To jednak wyjątek, a nie reguła.

Typ kredytu w EURKlauzule w umowieSzansa na unieważnienieTypowy wyrok
Denominowany / indeksowany 2006-2011Kurs kupna/sprzedaży z tabeli banku, brak kryteriówBardzo wysoka (80-90%)Nieważność, zwrot świadczeń
Z kursem bazowym FOREX + spreadTabela banku, ale z przesłankami zmianyWysoka, spornaCzęsto abuzywność, nieważność
Bez klauzul przeliczeniowychKwota w EUR ale wypłata w PLN, spłata w EURśredniaCzęsto udaje się wygrać unieważnienie, nie zawsze
Czysty walutowyWypłata i spłata wyłącznie w EURBardzo niskaUmowa ważna jako kredyt dewizowy

Czy spłata bezpośrednio w euro zamyka drogę do pozwu przeciwko bankowi?

Nie. Według dominującej i utrwalonej linii orzeczniczej możliwość spłaty w EUR po 2011 r. nie sanuje abuzywności z dnia zawarcia umowy. Ocena, czy postanowienie jest niedozwolone, dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy art. 385(1) KC.

Sądy wprost wskazują, że dla oceny abuzywności nie mają żadnego znaczenia późniejsze okoliczności: sposób wykonywania umowy, późniejsze zmiany regulaminu, wejście w życie ustawy antyspreadowej z 29 lipca 2011 r. ani zawarcie aneksu umożliwiającego spłatę w walucie obcej. Aneks nie był wyrazem świadomej woli sanacji wad, lecz prostą konsekwencją ustawy, a fakt jego konieczności dowodzi, że pierwotnie spłata w EUR nie była możliwa. Argument banków, że po 26 sierpnia 2011 r. zarzuty o kursy stały się bezprzedmiotowe, jest oddalany jako sprzeczny z Dyrektywą 93/13.

Wyjątek negatywny istnieje, ale jest mniejszościowy. Część sądów uznaje, że nawet gdyby klauzule były abuzywne, to możliwość spłaty bezpośrednio w euro oznacza, że umowa może być nadal wykonywana w EUR i nie ma podstaw do nieważności. Banki podnoszą ten argument w apelacjach, powołując się na art. 4 ustawy antyspreadowej i aneksy.

W praktyce oznacza to: jeśli w Twojej pierwotnej umowie (np. z 2008 r.) była tabela banku i przymus przewalutowania, a aneks podpisałeś dopiero w 2013 r. po ustawie, nadal możesz skutecznie pozwać bank. Możliwość kupienia euro w kantorze nie usuwa wady z dnia wypłaty kapitału po zawyżonym kursie. Skutecznie zablokowani są tylko ci, którzy od początku mieli realny wybór waluty i rachunek walutowy.

Ustawodawca potwierdził to w komentarzach do art. 69 ust. 3 Prawa bankowego – przepis ten daje uprawnienie przemienne facultas alternativa tylko kredytobiorcy i nie może być wykorzystywany przez bank do obrony abuzywnych postanowień. Przepis wchodzi w życie 26.08.2011 r., ale ma zastosowanie do umów wcześniejszych i nie dotyczy umów już nieważnych.

Jakie wyroki zapadały w sprawach o kredyty w euro – przegląd praktyki sądów?

Sądy w sprawach euro orzekają tak samo jak w sprawach frankowych – o wyniku decyduje treść klauzul przeliczeniowych z dnia zawarcia umowy. Poniżej wybrane przykłady z ostatnich lat.

Wyroki pozytywne dla kredytobiorców (nieważność lub abuzywność):

  • SO Warszawa XXVIII C 6416/25 z 31 lipca 2026 r. – kredyt denominowany w euro: kredyt określony w euro, wypłacony w złotych po kursie kupna z tabeli banku, spłata w złotych po kursie sprzedaży, spread i kurs bazowy FOREX zmienny przez bank. Klient podpisał oświadczenia o ryzyku, ale nie negocjował wzorca. Sąd badał klauzule przeliczeniowe mimo całkowitej spłaty kredytu i późniejszego aneksu o spłacie w euro.
  • SO Wrocław XII C 1611/23 z 1 października 2024 r. – kredyt walutowy w euro ze spreadem: kwota w euro, wypłata w złotych po kursie kupna, spłata bezpośrednio w euro i alternatywnie w złotych po kursie sprzedaży. Kursy oparte na kursie bazowym plus spread zastrzeżony do zmiany przez bank. Klient spłacał głównie w euro – sąd uznał, że sam fakt spłaty w euro nie usuwa abuzywności pierwotnej konstrukcji.
  • SO Częstochowa I C 985/24 z 3 marca 2025 r. – 76.390 EUR: umowa denominowana z 14 stycznia 2011 r., kapitał w euro, wypłata w złotych po kursie kupna, raty pobierane ze złotego konta i przeliczane na euro po kursie sprzedaży. Powodowie spłacili całość w euro w 2017 r. i żądali 75.999,13 EUR zwrotu. Sąd badał denominację i przeliczenia z ust. 2.3.1 umowy jako potencjalnie abuzywne.
  • SO Warszawa XXVIII C 6075/21 z 16 stycznia 2023 r. – EUR i CHF łącznie: sąd potwierdził, że niezgodność terminologiczna denominowany/indeksowany w umowach z 2008 i 2010 r. nie ma znaczenia dla ważności, bo ustawowe rozróżnienie weszło dopiero w 2011 r. Umowy wypłacane i spłacane w PLN z przeliczeniem na CHF/EUR to kredyty indeksowane oprocentowane EURIBOR/LIBOR.

Wyroki negatywne dla kredytobiorców (oddalenia):

  • SO Warszawa I C 1604/24 z 5 marca 2026 r. – oddalenie mimo klauzuli walutowej: sąd uznał, że samo odniesienie kredytu do EUR nie narusza rażąco interesów. Porównał kredyt w EUR z kredytem złotowym – w dacie zawarcia EUR był znacząco korzystniejszy, niższe oprocentowanie i niższa rata. Kurs EUR 4,1 zł w dniu umowy i 4,2 zł w dniu orzekania, strata nie rażąca, odmiennie niż u frankowiczów gdzie kurs wzrósł dwukrotnie. Wysokość zobowiązania 461.240 EUR była z góry jasna, co pozwalało ocenić skalę zobowiązania lepiej niż w indeksowanych.
  • SO Gorzów Wielkopolski I C 1060/24 z 28 października 2024 r. – kredyt walutowy: sąd uznał, że umowa przewidująca od początku wypłatę i spłatę w EUR nie jest klasycznym kredytem indeksowanym/denominowanym, lecz kredytem walutowym, co wyłącza zarzut spreadu.
  • SO Warszawa III C 285/17 – spłata w euro od początku: bank wykazał, że klienci od początku spłacali w euro, a przeliczenie z PLN na EUR przy wypłacie nastąpiło po kursie z tabeli opartym o kurs rynkowy i spread wskazany w umowie. Kurs wyznaczają popyt i podaż, nie bank – powództwo oddalone.

Wniosek z praktyki: sądy oddalają pozwy w euro głównie wtedy, gdy umowa była przejrzysta, bez tabeli banku, lub gdy kredytobiorca od początku miał realny wybór waluty i z niego korzystał. Wygrywają ci, u których występuje klasyczny spread i przymus przewalutowania.

Ile możesz zyskać i co sprawdzić przed pozwem w 3 krokach?

Zyskiem jest różnica między sumą wpłaconych rat, odsetek i prowizji a nominalnym kapitałem wypłaconym przez bank, plus odsetki ustawowe za opóźnienie od wezwania. Rozliczenie następuje według teorii dwóch kondykcji – każda strona zwraca co świadczyła jako świadczenie nienależne art. 410 KC.

Procedura krok po kroku:

  • Krok 1 – Analiza wzorca: Sprawdź paragrafy umowy o kwocie kredytu, walucie kredytu, wypłacie i spłacie. Szukaj sformułowań: Tabela kursów banku, kurs kupna/sprzedaży, Tabela kursów dla kredytów mieszkaniowych. Jeśli nie ma odwołania do kursu NBP lub FOREX z obiektywnym miernikiem, masz klauzulę spreadową.
  • Krok 2 – Oświadczenia i aneksy: Sprawdź, czy podpisałeś oświadczenie o ryzyku kursowym oraz kiedy podpisałeś aneks antyspreadowy. Aneks z 2012-2015 r. nie zamyka sprawy, ale jego brak wzmocni pozew.
  • Krok 3 – Wyliczenie i wezwanie: Zsumuj wszystkie wpłaty w PLN. Porównaj z kapitałem wypłaconym. Wezwij bank do zapłaty i ustalenia nieważności. Termin przedawnienia roszczeń konsumenta biegnie od dnia świadomości abuzywności, a bank nie może żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału ponad zwrot kapitału i odsetki za opóźnienie (TSUE C-520/21, C-368/25).

Koszt pozwu to zaledwie 1000 zł. Pamiętaj, że ugoda z bankiem (przewalutowanie na WIBOR + marża) może być nieopłacalna ekonomicznie w przypadku kredytów w EURO i zamyka drogę do nieważności.

Daniel Ostaszewski

Radca prawny, Mediator

Masz jakieś pytania? Zastanawiasz się czy Twoja umowa frankowa jest wadliwa? Chcesz pozwać bank a może zostałeś pozwany i szukasz pomocy?

Nasza kancelaria pomaga frankowiczom w ponad 900 sporach. uzyskaliśmy już ponad 200 korzystnych wyroków. Główna spejcalizacją naszej kancealrii są tzw. kredyty frankowe (kancelaria frankowa, kancelaria pomocy frankowiczom).

Ostatnie posty:

Zostaw nam swój numer telefonu lub adres email, a skontaktujemy się z Tobą.