Jednym z najtrudniejszych zagadnień z jakimi borykają się obecnie sędziowie jest ocena: czy w sprawach frankowych konieczny jest udział wszystkich kredytobiorców. Sytuacja ta dotyczy w szczególności kredytobiorców po rozwodzie. A może pozew mogą złożyć tylko niektórzy kredytobiorcy? Niedługo na zagadnienie odpowie Sąd Najwyższy. My jednak już dziś e omawiamy powyższe zagadnienie i szukamy odpowiedzi na to zagadnienie.
Współuczestnictwo jednolite frankowiczów
Umowa kredytowa rodzi prawa ale i obowiązki kredytobiorcy. Kredytobiorcy, co do zasady odpowiadają solidarnie za zobowiązania wobec banku. Oznacza to, iż bank może żądać w razie konieczności zapłaty od wszystkich lub tylko niektórych z nich. Warunkiem zwolnienie frankowicza z długu jest porozumienie dodatkowe z bankiem. Podczas konsultacji, bardzo często słyszymy od Państwa zdanie “ale mieszkanie jest moje”, “mój były mąż/ żona nie mieszka już ze mną, w sprawie rozwodowej dogadaliśmy się, że kredyt będę spłacać ja”.
Należy wprost zaznaczyć, iż ustalenie pomiędzy kredytobiorcami kto będzie spłacać kredytu nie ma żadnego znaczenia prawnego względem banku. Dla banku nie ma znaczenia również podział majątku dokonany przez małżonków. Podział majątku dotyczy bowiem wyłącznie aktywów, nie zaś pasywów a więc m.in. kredytu frankowego i innych zobowiązań. Dopóki dana osoba pozostaje stroną umowy, dopóty Bank może żądać od niej zapłaty. Warunkiem formalnym “odłączenie od kredytu” jest zwolnienie z długu, które dokonuje się w porozumienie z wierzycielem tj. bankiem. Zwolnienie z długu to wygaśnięcie zobowiązań na mocy umowy wierzyciel – dłużnik. Według art. 508 Kodeksu cywilnego: “Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje”. Zwolnienie z długu następuje na mocy umowy pisemnej stron.
Po rozwodzie małżonkowie są zatem nadal kredytobiorcami, którzy muszą spłacać kredyt. Często jednak nie są jedna zainteresowani współpracą i wspólnym “pójściem do Sądu”. Czy w takim wypadku wyłącznie jeden kredytobiorca może iść do Sądu?
Pozew o unieważnienie umowy frankowej byłych małżonków
Podstawowym roszczeniem w sprawach frankowych jest ustalenie nieważności umowy. Domagając się ustalenie nieważności muszą wystąpić wszyscy frankowicze- umowa nie może być bowiem ważna w stosunku do jednego a nieważna a w stosunku do innego. W doktrynie prawa określa się taką sytuację jako tzw. współuczestnictwo jednolite konieczne.
Zgodnie z Art. 72 § 1 kodeksu cywilnego Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią:
prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (współuczestnictwo materialne);
roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (współuczestnictwo formalne).
Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie (współuczestnictwo konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się także do osób, których udział w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.
Mówiąc prościej jeżeli w sprawę wytoczy wyłącznie jeden z byłych małżonków o ustalenie nieważności umowy- istnieje duża szansa że frankowicz przegra proces. Co prawda zgodnie z art. 195 kc “jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora”, jednak gdy drugi kredytobiorca nie będzie chciał wstąpić do procesu, nie będzie można go zmusić
Pozew o zapłatę po rozwodzie
Rozwiązaniem problemu z pozwaniem banku może okazać się pozew o zapłatę. Małżonek który po rozwodzie spłata kredyt może wystaąpić z roszczeniem o zwrot nienależnie spełnionego świadczenia bez zgody drugiego kredytobiorcy. Może również żądać zwrotu połowy świadczeń uiszczonych w czasie trwania wspólności majątkowej. Sąd w takiej sytuacji w uzasadnieniu wyroku będzie zobowiązany do wskazania podstawą zasądzenie kwoty np. z tytułu nieważności. Należy jednak podkreślić, iż uzasadnienie sądu nie wiąże. oznacza to, iż prawdopodobnie nie uda się wykreślić hipoteki bez wytocznia powództwa o ustalenie treści księgi wieczystej. Problematyczne może okazać się również rozliczenie z bankiem.
Sąd Najwyższy w sprawie byłych małżonków
Do Sądu Najwyższego trafiło pytanie jednego z Sądów powszechnych o to, czy w procesie frankowym przeciw bankowi konieczny jest udział wszystkich kredytobiorców. Nie ma jeszcze wyznaczonego terminu rozprawy. Należy jednak przypuszczać, iż wyrok w tej sprawie zostanie wydany być może jeszcze w tym roku.
Do tego czasu rekomendujemy aby frankowicze po rozwodzenie wspólnie dochodzili roszczeń o ustalenie.
