Czy nieważna jest umowa kredytu hipotecznego powiązanego z CHF jaka została zawarta z dawnym Polbank (obecnie Raiffeisen Bank International AG w Wiedniu)?

Zdecydowana większość umów frankowych, jakie zostały zawarte w okresie od 2004 do 2008 r. z danym EFG Eurobank Ergasias S.A., który w Polsce występował pod nazwą handlową Polbank EFG, jest nieważna. Nieważność tego typu umów wynika z kilku przyczyn, które zostały szczegółowo omówione w dzisiejszym artykule.

Klauzule abuzywne w umowach kredytów frankowych dawnego Polbanku (obecnie Raiffeisen)

Klauzule abuzywne to postanowienia, które z uwagi na swój nieuczciwy i niekorzystny charakter są zabronione w obrocie pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Regulacja ta ma oczywiście chronić konsumenta (czyli np. kredytobiorcę) przed nadużyciami i narzucaniem niekorzystnych warunków umownych przez silniejszą stronę stosunku prawnego jaką z pewnością jest przedsiębiorca (w tym wypadku Bank).

Co ciekawe w umowach, jakie zawierał EFG Eurobank Ergasias S.A. (tzw. Polbank) nie znajdują się klauzule abuzywne. Klauzule te znajdziemy dopiero w Regulaminie do umowy kredytowej, który stanowi jej integralną część.  Najczęściej przybierają one następującą treść:

  • § 7 ust. 4 Regulaminu „W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, stosuje się kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty poszczególny transz. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest w walucie obcej i obliczane jest według stosowanego przy uruchomieniu kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, saldo zadłużenia z tytułu kredytu obliczane jest według kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz. Aktualnie saldo zadłużenia w walucie kredytu Kredytobiorca otrzymuje listowanie w przypadku postanowień § 11.”
  • § 9 ust. 2 Regulaminu „W przypadku kredytów do waluty indeksowanych do waluty obcej:
    • 1) raty kredytu podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane są z rachunku bankowego, o którym mowa w ust. 1, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu;
    • 2) jeżeli dzień wymagalności raty kredytu przypada na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty kredytu.”
  • § 13 ust. 7 Regulaminu „W przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wcześniejsza spłata dokonywana jest w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku w momencie realizacji dyspozycji.”

Oczywiście numeracja postanowień może być nieco inna, niemniej, jednak jeśli Regulamin zawiera ww. postanowienia (bądź też postanowienia o zbliżonej treści) to z bardzo dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że umowa jest nieważna.

Nieważność ta wynika z tego, że w razie wytoczenia powództwa frankowego Sąd jest zobowiązany do usunięcia z umowy klauzul abuzywnych. Z kolei usunięcie ich sprawia, że umowa traci swój walutowy charakter i zostaje pozbawiona jednego z jej głównych elementów jakim było ryzyko kursowe. Aby taka umowa mogła dalej obowiązywać, Sąd musiałby „uzupełnić” tę umowę. To jest jednak uzależnione od zgody kredytobiorcy, na co Ci oczywiście zgody nie wyrażają. 

Czy umowy kredytu frankowego jakie były zawarte z obecnym Polbank (obecnie Raiffeisen Bank International AG w Wiedniu) są nieważne także z innych powodów?

Tak, umowy kredytów frankowych, których stroną jest obecnie Raiffeisen Bank International AG w Wiedniu, są nieważne także z innych przyczyn.

  1. po pierwsze konstrukcja stosowana przez Raiffeisen narusza granice swobody umów oraz wadliwie określa sposób indeksacji, co również jest przesłanką nieważności umowy kredytu. Tak ukształtowany stosunek prawny jest wypaczeniem zasady równości stron stosunku prawnego, gdyż całe ryzyko kursowe jest przerzucone na kredytobiorcę, który musi się godzić na to, że Bank będzie stosował inny kurs do wypłaty kredytu (kurs kupna), a inny kurs przy jego spłacie (kurs sprzedaży). W ten sposób kredytobiorcy tracą w całym okresie kredytowania dziesiątki tysięcy złotych tylko na samej różnicy kursowej.
  2. umowa narusza również prawo bankowe poprzez naruszenie zasad określoności świadczenia. W umowach kredytów frankowych najczęściej brakuje jednego elementu. Otóż jeśli kwota kredytu jest wyrażona w PLN, to nigdzie w umowie nie znajdziemy informacji o wysokości salda kredytu (czyli nie ma wskazanej kwoty, którą kredytobiorca będzie musiał spłacić na rzecz Banku) z kolei, jeśli kwota kredytu jest wyrażona w CHF, to saldo kredytu co prawda znamy, ale nigdzie nie ma informacji o tym jaka kwota zostanie wypłacona kredytobiorcy. To z kolei jest polem do dużych nadużyć, gdyż Bank do samego końca pozostawia sobie możliwość wpłynięcia na wysokość świadczenia kredytobiorcy.
  3. wypłata kredytu, jaki i spłata kredytu następowała według kursu ogłaszanego w tabelach kursowych Polbank EFG. Tymczasem ani umowa, ani Regulamin stanowiące podstawę ustalenia treści łączącego strony stosunku prawnego, nie określały prawidłowo zasad ustalania tych kursów. Tym samym również i na tym etapie Bank pozostawiał sobie „furtkę” do nadużyć i kontrolowania całego stosunku prawnego.

Oczywiście umowy kredytów frankowych zawartych z EFG Eurobank Ergasias S.A. (tzw. Polbank) są nieważne również z innych przyczyn, niemniej dla sądów najważniejszym przesłankami nieważności są te wymienione powyżej.

Skutki nieważności umowy kredytu zawartej z EFG Eurobank Ergasias S.A. (tzw. Polbank)

W dużym skrócie nieważność umowy kredytu frankowego sprawia, że strony są zobowiązane zwrócić sobie to, co wzajemnie świadczyły. Oznacza to, że kredytobiorca zwraca na rzecz Banku kwotę wypłaconego mu w PLN kapitału, a Bank ma obowiązek zwrócić kredytobiorcy wszystkie spełnione dotąd świadczenia (raty kapitałowe, raty odsetkowe, prowizje itd.). Najczęściej okazuje się, że kredyt jest już spłacony, a saldo zostaje wyzerowane (przy kredytach na 30 lat). Nieważność umowy jest również podstawą do domagania się wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej oraz do rezygnacji z ubezpieczeń, które do tej pory trzeba było opłacać (np. ubezpieczenie niskiego wkładu własnego).

Oczywiście to nie wszystkie konsekwencje, jakie wiążą się z unieważnieniem umowy kredytu, dlatego też przed podjęciem decyzji o wytoczeniu powództwa, warto zgłębić temat i zasięgnąć opinii specjalistów, gdyż nie wszystkie umowy kredytów frankowych są nieważne.

Kancelaria Czyżewski Nowojski Ostaszewski sp. k. świadczy usługi prawne m.in. w zakresie spraw frankowych.

Dane kontaktowe:
d.ostaszewski@cno-legal.pl,
telefon: 511-030-795

Ostatnie posty: