Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt I CSK 5529/22 odniósł się do wielokrotnie podnoszonego przez Banki argumentu, jakoby kredytobiorcy byli prawidłowo informowani o ryzyku kursowym, co potwierdzali, składając podpisy pod stosownymi oświadczeniami. Również i tym razem Sąd Najwyższy stanął po stronie kredytobiorców frankowych. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, w jaki sposób powinna być sformułowana treść pouczenia oraz jakie informacje o ryzyku kursowym powinny być w niej zawarte. Dzisiejszy artykuł poświęcimy analizie tego orzeczenia.
nowe orzeczenie
Czy Banki informowały kredytobiorców o ryzyku kursowym?
Zdecydowana większość Banków nie informowała kredytobiorców o ryzyku kursowym. Mimo to Banki przedstawiały kredytobiorcom do podpisu oświadczenia o zaznajomieniu ich z ryzykiem kursowym oraz ryzykiem zmiennej stopy procentowej.
Najczęściej oświadczenia te brzmiały: „oświadczam, że przed zawarciem umowy kredytu zostałem poinformowany o ryzyku kursowym oraz ryzyku zmiennej stopy procentowej. Oświadczam, że rozumiem te ryzyka oraz je akceptuję”.
W trakcie przeprowadzanych przez nas konsultacji często okazuje się, że kredytobiorcy otrzymywali informację, że kurs CHF jest i będzie stabilny oraz że nie będzie ulegał znaczącym wahaniom. Dodatkowo kredyt miał być korzystniejszy i tańszy w porównaniu z kredytem złotowym. To w konsekwencji sprawiało, że kredytobiorcy godzili się na podpisanie tego oświadczenia, licząc, że wskazane tam ryzyko jest na takim poziomie, jak przedstawił im to przedstawiciel Banku.
Sąd Najwyższy jasno wskazuje, jakie informacje o ryzyku kursowym powinien otrzymać Frankowicz.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2023 r. wskazał, że „Naruszenie obowiązku informacyjnego na etapie przedkontraktowym przybrać może formę zarówno niepodania wymaganej i precyzyjnie wskazanej ustawowo informacji, jak i na podaniu informacji w sposób niepełny.”
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazuje, że Bank nie spełnia obowiązku informacyjnego, jeśli przekazuje kredytobiorcy do podpisu oświadczenie, zawierające informacje tylko o tym, że ryzyko kursowe występuje i że obciąża ono kredytobiorcę. W ocenie Sądu na instytucjach finansowych ciążył szczególny obowiązek ostrzegawczy, zwłaszcza w stosunku do osób, które nie miały zdolności kredytowej do zaciągnięcia kredytu w złotówkach. Obowiązek ten wynika z należytej staranności, jaką powinien zachować Bank.
W dalszej części rozważań wskazano, że „zachowanie informacyjne banku powinno polegać na poinformowaniu klienta o zakresie ryzyka kursowego w sposób jednoznaczny i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu wielokrotnie wyższej od pożyczonej mimo dokonywania regularnych spłat.”
Powyższy fragment jest bardzo istotny z punktu widzenia procesów frankowych. Wynika z niego, że większość banków zaniechała prawidłowego poinformowania swoich klientów o ryzykach wiążących się z powiązaniem kredytu z walutą obcą. Zachowanie pracowników Banku było wręcz odwrotne. Niejednokrotnie kredytobiorcy informowali nas o tym, że pracownicy banku zachęcali ich wręcz do zawierania umowy kredytu powiązanego z walutą franka szwajcarskiego.
Podsumowanie
Przenosząc wnioski płynące z wyżej opisanego postanowienia, należy wskazać, że blankietowe oświadczenia, oparte na wzorze stosowanym przez bank w niemalże każdej umowie kredytu, nie wypełnia obowiązku informacyjnego, jaki ciążył na bankach. Równocześnie takiego obowiązku nie wypełnia też postanowienie umowy, w którym wskazuje się, iż to kredytobiorca ponosi ryzyko zmian kursu waluty obcej.
Tego typu orzeczenia wzmacnia dotychczasową linię orzeczniczą sądów powszechnych, a samym kredytobiorcom ułatwia dochodzenie roszczeń i wykazanie własnych twierdzeń.
