Dnia 19 października 2023 roku, Sąd Najwyższy wydał bardzo ważną uchwała dla wszystkich osób po rozwodzie oraz tych którzy nie mają kontaktu z pozostałymi kredytobiorcami (kredytobiorcy w konflikcie, nie znający swoich adresów, mający inny interes). Sąd w uchwale III CZP 12/23 odpowiedział na pytanie: Czy w procesie przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu konieczny jest po stronie powodowej udział wszystkich kredytobiorców?
SN podjął następującą uchwałę:
W sprawie przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu nie zachodzi po stronie powodowej współuczestnictwo konieczne wszystkich kredytobiorców.
Problem byłych małżonków
Zagadnienie, na które odpowiedział Sąd Najwyższy stanowi problem prawny od wielu lat. Pełnomocnicy i kredytobiorcy przedstawiają różne stanowiska co do tego, czy w procesie o ustalenie nieważności umowy kredytu muszą wystąpić wszyscy kredytobiorcy czy wystarczy udział jednego z nich. Dotychczas większość sądów oraz prawników uważała, że ustalenie nieważności umowy kredytu frankowego, można żądać wyłącznie w sytuacji gdy w sprawie występują wszyscy kredytobiorcy. Pogląd ten oznaczał w praktyce, że osoba która chciała unieważniania umowy była często pozbawiona możliwości obrony swoich praw w sądzie.
Przykłady:
często, gdy przychodzili Państwo do nas na konsultacje wskazywaliście: jestem po rozwodzie i nie mam kontaktu z byłym mężem lub żoną. Chce pozwać bank ale czy mogę to zrobić bez byłego małżonka- kredytobiorcy, przecież to ja nadal spłacam kredyt?
Często też słyszeliśmy o konfliktach współkredytobiorców. Np. mieliśmy sytuację gdzie frankowiczami byli dawni partnerzy, a nawet dwie byłe żony (w wyniku spadkobrania). Interesy tych osób często pozostawały sprzeczne: ten kto nie spłacał kredytu zazwyczaj nie poczuwał się do tego aby pozywać bank, a co za tym idzie ponosić koszty i stres.
Rozwiązanie problemu byłych małżonków frankowiczów
W sytuacjach, które opisałem powyżej zazwyczaj doradzaliśmy aby nie pozywać o ustalenie nieważności umowy a jedynie o zapłatę, a więc o zwrot świadczeń spełnionych w wyniku nieważnej umowy. Sąd rozstrzygając o zapłacie musiał przesłankowo orzec o nieważności umowy. W praktyce jednak banki nie chciały respektować takich wyroków, wypłacały środki ale nadal nakazywały realizację umowy. Rozwiązanie to nie było zatem w 100 % skuteczne.
Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego dla rozwodników
Sąd Najwyższy tym razem stanął na wysokości zadania i odpowiedział na pytanie Sądu Apelacyjnego, rozpoznającego następujący stan faktyczny. Sprawę o ustalenie nieważności wytoczyła Pani. Po rozwodzie kredytobiorców i dokonaniu podziału majątku były mąż nie był zainteresowany procesem. Powódka przegrała sprawę przed Sądem I instancji. Wnosząc apelacje wskazała jednak, że orzeczenie to pozbawia ją ochrony sądowej. Bank wskazywał, że mimo rozwodu i podziału majątku były mąż nadal jest dłużnikiem, więc wyrok w tej sprawie może mieć znaczenia także dla jego praw. Sąd Najwyższy stanął po stronie frankowiczów: KAŻDY Z FRANKOWICZÓW MOŻE WNIEŚĆ POZEW O USTALENIE NIEWAŻNOŚCI UMOWY .
Korzystna uchwała – nasza opinia
To bardzo korzystne orzeczenie dla wszystkich frankowiczów. Ma ono wymiar praktyczny. Pozwoli wszystkim tym, którzy do dziś bali się pozwać bank bez byłego małżonka wnieść powództwo o ustalenie nieważności i pozbyć się kredytu. Uchwała zatem otworzy drzwi do procesu dla wielu osób. Spodziewamy się kolejnej fali pozwów.
